Tham dự cuộc họp có bà Nguyễn Thị Lâm Giang – Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK) cùng đại diện các Cục, Vụ thuộc Bộ Công Thương và các tập đoàn, tổng công ty lớn trong ngành, gồm: Cục Hóa chất, Cục Công nghiệp, Cục Kỹ thuật An toàn và Môi trường công nghiệp, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số; các Vụ: Dầu khí than, Pháp chế; cùng đại diện Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem). 

Triển khai Quyết định 1131/QĐ-TTg: Nhiệm vụ trọng tâm của ngành Công Thương

Báo cáo tại cuộc họp, bà Nguyễn Thị Lâm Giang cho biết, trong quá trình xây dựng Quyết định số 1131/QĐ-TTg, Cục ĐCK đã phối hợp chặt chẽ với các viện nghiên cứu, trường đại học, tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp trong ngành và các Cục, Vụ thuộc Bộ để đề xuất, góp ý các công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược gửi Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN) tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét ban hành. Bộ Công Thương đã có các văn bản lấy ý kiến rộng rãi trong toàn ngành, đồng thời gửi ý kiến chính thức tới Bộ KH&CN trước khi Quyết định số 1131/QĐ-TTg được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 12/6/2025.

Theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg, Danh mục công nghệ chiến lược gồm 11 nhóm, bao trùm các lĩnh vực nền tảng và mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, bản sao số, thực tế ảo/thực tế tăng cường; điện toán đám mây, lượng tử, dữ liệu lớn; blockchain; mạng di động thế hệ sau (5G/6G); robot và tự động hóa; chip bán dẫn; công nghệ y – sinh học tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ đất hiếm, đại dương, lòng đất; an ninh mạng; hàng không, vũ trụ. Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược gồm 35 sản phẩm thuộc 11 nhóm công nghệ chiến lược, trong đó lĩnh vực Công Thương được giao tham gia 10/11 nhóm công nghệ chiến lược.

Đặc biệt, tại Quyết định số 2815/QĐ-TTg ngày 28/12/2025 phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay, Bộ Công Thương được giao chủ trì thực hiện “Kế hoạch đặt hàng” các nhiệm vụ giai đoạn 2025–2030, gồm các dòng AI camera phục vụ công nghiệp, thương mại và năng lượng; robot di động tự hành; ứng dụng truy xuất nguồn gốc hàng hóa; các dòng UAV phục vụ công nghiệp, thương mại và năng lượng, cùng một số sản phẩm chiến lược khác.

Triển khai các nhiệm vụ được giao, Cục ĐCK đã chủ động tham mưu Bộ Công Thương ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm thống nhất phân công, điều hành giữa các đơn vị trong Bộ và doanh nghiệp. Ngày 06/8/2025, Bộ Công Thương có Công văn số 5857/BCT-ĐCK đề nghị các tập đoàn, doanh nghiệp và các đơn vị trong Bộ đề xuất công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược. Trên cơ sở đó, Cục ĐCK đã phối hợp với các tập đoàn lớn như PVN, TKV, EVN, Vinachem, Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam cùng các Viện, Cục, Vụ trong Bộ xây dựng và trình Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 3104/QĐ-BCT ngày 21/10/2025 về Kế hoạch triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg. Tiếp đó, ngày 28/11/2025, Bộ Công Thương tiếp tục có Công văn số 9462/BCT-ĐCK đôn đốc các đơn vị thực hiện các nhiệm vụ được giao theo Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 và Quyết định số 3104/QĐ-BCT.

Cục trưởng Nguyễn Thị Lâm Giang cũng nhấn mạnh các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, đặc biệt là Luật Công nghệ cao năm 2025, Nghị định số 267/2025/NĐ-CP và Quyết định số 2815/QĐ-TTg. Trong đó, Luật Công nghệ cao đã xác định rõ khái niệm, tiêu chí công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, nhấn mạnh tính đột phá, khả năng lan tỏa, lợi thế cạnh tranh quốc gia và vai trò đối với quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế – xã hội bền vững. Quyết định số 2815/QĐ-TTg đã cụ thể hóa các chỉ tiêu đánh giá bằng các tiêu chí định lượng rõ ràng về tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa, mức độ làm chủ công nghệ lõi, sở hữu trí tuệ, đào tạo nguồn nhân lực, thương mại hóa và tác động kinh tế – xã hội.

Cục ĐCK đã thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, vướng mắc. Theo đó, các tiêu chí trong Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Công nghệ cao tuy đã được quy định, nhưng mang tính định tính trong khi yêu cầu kết quả đầu ra lại rất cao. Trước khi có Quyết định số 2815/QĐ-TTg, chưa có bộ tiêu chí định lượng cụ thể để làm căn cứ triển khai. Bên cạnh đó, việc thực hiện các công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược đòi hỏi nguồn lực rất lớn, năng lực nghiên cứu – sản xuất trong nước phải đủ mạnh, mức độ sẵn sàng công nghệ cao, khả năng thương mại hóa rõ ràng và phải gắn chặt với quy mô thị trường trong nước.

Gắn công nghệ chiến lược với sản xuất – kinh doanh và thương mại hóa sản phẩm

Từ kinh nghiệm triển khai các chương trình khoa học và công nghệ trước đây của Bộ Công Thương, Cục ĐCK nhận định, việc liên kết “ba nhà” (Nhà nước – Viện, Trường – Doanh nghiệp) là điều kiện then chốt. Trong đó, các nhiệm vụ do đơn vị chủ trì đồng thời là đơn vị trực tiếp ứng dụng, sử dụng kết quả nghiên cứu sẽ có khả năng triển khai, thương mại hóa thuận lợi hơn và phát huy hiệu quả thực tiễn rõ rệt hơn so với các nhiệm vụ mà đơn vị chủ trì không phải là đơn vị thụ hưởng kết quả.

Trên cơ sở đó, Cục ĐCK đề xuất phương hướng triển khai trong thời gian tới theo hướng gắn chặt các công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược với các dự án đầu tư, dây chuyền sản xuất – kinh doanh cụ thể của doanh nghiệp; ưu tiên giao đơn vị trực tiếp ứng dụng, thương mại hóa sản phẩm làm chủ trì nhiệm vụ; tiếp tục thúc đẩy thực hiện các nhiệm vụ tại Quyết định số 3104/QĐ-BCT và Quyết định số 2815/QĐ-TTg. Các Cục, Vụ trong Bộ được giao quản lý ngành, lĩnh vực chịu trách nhiệm về nội dung đề xuất, phối hợp với doanh nghiệp xây dựng và đánh giá các công nghệ, sản phẩm chiến lược theo lĩnh vực được phân công. Cục ĐCK sẽ là đầu mối tổng hợp, trình Lãnh đạo Bộ xem xét, gửi Bộ KH&CN thẩm định.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài ghi nhận những nỗ lực của Cục ĐCK và các đơn vị liên quan trong việc tham mưu, tổ chức triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg. Thứ trưởng nhấn mạnh, Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược là công cụ chính sách quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, hình thành các chuỗi giá trị mới và tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn cho ngành Công Thương.

Thứ trưởng yêu cầu các Cục, Vụ, Tập đoàn, Tổng công ty và doanh nghiệp trong ngành tiếp tục rà soát, đề xuất các nhiệm vụ cụ thể, bám sát các tiêu chí, chỉ tiêu tại Quyết định số 2815/QĐ-TTg. Đồng thời, Thứ trưởng chỉ đạo các đơn vị, theo yêu cầu phát triển các ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ, đặc biệt từ yêu cầu phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp mũi nhọn nghiên cứu, đề xuất Danh mục sản phẩm, dịch vụ chiến lược, trọng điểm của ngành lĩnh vực cùng các công nghệ lõi, công nghệ ưu tiên nghiên cứu, làm chủ và chuyển giao. Các nhiệm vụ nghiên cứu phải gắn với nhu cầu thực tiễn sản xuất – kinh doanh; tăng cường phối hợp liên ngành và liên kết với các Viện nghiên cứu, Trường đại học.

Thứ trưởng giao Cục ĐCK làm đầu mối, chủ động phối họp với các đơn vị rà soát, tổng hợp, đề xuất các nhiệm vụ triển khai công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược để sớm báo cáo Lãnh đạo Bộ; đồng thời làm đầu mối tổng hợp, phối hợp với Bộ KH&CN trong thẩm định, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt các nhiệm vụ theo quy định.

Cuộc họp đã thống nhất nhận thức và hành động trong toàn ngành Công Thương về việc triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg một cách bài bản, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm tuân thủ đầy đủ khung pháp lý hiện hành, gắn chặt nghiên cứu – phát triển với ứng dụng thực tiễn và thương mại hóa sản phẩm, qua đó từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ phát triển nhanh, bền vững đất nước trong giai đoạn tới.