Một trong những yêu cầu cốt lõi được đặt ra là phải làm chủ các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, công nghệ nguồn, từ đó nâng cao năng lực tự chủ và khả năng cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng quyết liệt.

Trong bối cảnh đó, Quyết định số 1091/QĐ-TTg ngày 17/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn trong nước giai đoạn 2026-2030 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Lần đầu tiên, Việt Nam đặt mục tiêu hình thành tối thiểu 10 doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn, có doanh thu từ 1 tỷ USD trở lên, sử dụng trên 5.000 lao động, duy trì tỷ lệ đầu tư cho nghiên cứu và phát triển từ 3% doanh thu trở lên và sở hữu các bằng sáng chế có giá trị quốc tế.

Đây không chỉ là mục tiêu phát triển doanh nghiệp đơn thuần. Xa hơn, đó là quá trình xây dựng những chủ thể đủ năng lực nghiên cứu, làm chủ, phát triển và thương mại hóa các công nghệ chiến lược của quốc gia; trở thành lực lượng nòng cốt trong phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, nhân lực số, công nghệ chiến lược và bảo đảm chủ quyền số.

Đề án đặt ra những mục tiêu rất cụ thể như đưa vào hoạt động tối thiểu 06 tuyến cáp quang biển mới, phát triển mạng 5G phủ sóng tới 99% dân số, xây dựng tối thiểu 05 trung tâm dữ liệu quy mô lớn đạt tiêu chuẩn quốc tế, phát triển các nền tảng dữ liệu quốc gia, làm chủ tối thiểu 70% công nghệ chiến lược trong danh mục công nghệ chiến lược quốc gia, đưa Việt Nam vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Nhìn rộng hơn, những mục tiêu này chính là nền tảng công nghệ để giải quyết các bài toán phát triển lớn của đất nước trong giai đoạn tới.

Theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg và Quyết định số 808/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương được giao triển khai 03 bài toán lớn mang tính chiến lược gồm: bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng cao; tự chủ công nghiệp, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và nâng cấp chuỗi giá trị sản xuất xanh, thông minh, giá trị gia tăng cao; hiện đại hóa thương mại trong nước và ngoài nước bằng dữ liệu, logistics thông minh và chuỗi cung ứng tin cậy.

Điểm đáng chú ý là cả ba bài toán này đều không thể giải quyết bằng các giải pháp quản lý truyền thống hay chỉ dựa vào mở rộng quy mô đầu tư. Yếu tố quyết định nằm ở năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược và phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ trực tiếp cho từng lĩnh vực.

Đối với bài toán bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng cao, các công nghệ về năng lượng và vật liệu tiên tiến, công nghệ số, robot và tự động hóa, công nghệ biển, đại dương và lòng đất được xác định là những công nghệ nền tảng. Các sản phẩm chiến lược như nền tảng bản sao số (Digital Twin), AI chuyên ngành, pin và hệ thống lưu trữ năng lượng tích hợp (BESS), hydrogen xanh, thiết bị điện cao áp và siêu cao áp, hệ thống thu giữ và lưu trữ carbon hay các công nghệ phục vụ khai thác năng lượng ngoài khơi sẽ góp phần nâng cao năng lực tự chủ, bảo đảm cung ứng năng lượng ổn định cho tăng trưởng cao và phát triển bền vững.

Đối với bài toán tự chủ công nghiệp, trọng tâm là làm chủ các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi sản xuất, từ vật liệu, thiết kế, chế tạo đến sản xuất thông minh và chế biến sâu. Những công nghệ như AI, robot công nghiệp, blockchain, vật liệu tiên tiến, công nghệ sinh học, công nghệ chế biến sâu khoáng sản, đất hiếm hay nền tảng công nghiệp đường sắt tốc độ cao được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển từ gia công, lắp ráp sang làm chủ công nghệ và sáng tạo sản phẩm.

Trong khi đó, bài toán hiện đại hóa thương mại đặt ra yêu cầu xây dựng một hệ sinh thái lưu thông hàng hóa dựa trên dữ liệu thời gian thực, logistics thông minh và chuỗi cung ứng minh bạch, tin cậy. Các nền tảng AI, blockchain, bản sao số và robot tự hành không chỉ giúp giảm chi phí logistics mà còn nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng thị trường cho hàng hóa Việt Nam.

Có thể thấy, các nhóm công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược được xác định trong các quyết định của Thủ tướng Chính phủ không phải là những công nghệ phát triển một cách riêng lẻ. Chúng được thiết kế để trực tiếp giải quyết những vấn đề phát triển lớn của đất nước, trong đó ngành Công Thương là một trong những lĩnh vực đi đầu.

Thực hiện nhiệm vụ được giao tại Thông báo số 22-TB/CQTTBCĐ ngày 20/3/2026 của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công đã chủ trì phối hợp với các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và hiệp hội ngành hàng; đồng thời phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tham mưu xây dựng các nội dung liên quan đến bài toán lớn, danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược của ngành Công Thương.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã có Công văn số 3037/BCT-ĐCK ngày 01/5/2026 gửi Bộ Khoa học và Công nghệ về xây dựng đặt hàng nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược; đồng thời đang tiếp tục hoàn thiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ tương ứng với 03 bài toán lớn được giao.

Song song với đó, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cũng đang tham mưu Bộ Công Thương triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, phối hợp rà soát năng lực công nghệ của các tập đoàn, doanh nghiệp trong ngành, tổng hợp các đề xuất phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và xây dựng kế hoạch triển khai trong toàn ngành.

Việc Chính phủ ban hành Đề án hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn không chỉ tạo thêm động lực cho quá trình phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước, mà còn mở ra cơ hội để ngành Công Thương hình thành các doanh nghiệp đủ năng lực nghiên cứu, làm chủ và thương mại hóa các công nghệ chiến lược phục vụ trực tiếp cho ba bài toán lớn đã được giao.

Từ góc nhìn của Nghị quyết số 57-NQ/TW, công nghệ chiến lược không còn là câu chuyện của riêng lĩnh vực khoa học và công nghệ. Đó đã trở thành lời giải cho các bài toán phát triển quốc gia. Và trong hành trình đó, việc hình thành những doanh nghiệp công nghệ chiến lược mạnh, đủ năng lực cạnh tranh quốc tế, chính là một trong những điều kiện quan trọng để biến các mục tiêu phát triển thành hiện thực.