Tóm tắt: Để nghiên cứu ảnh hưởng của kết cấu vi mô, nâng cao hiệu suất cặp ma sát động cơ ô tô, lựa chọn cặp ma sát lót xilanh-xec măng làm đối tượng nghiên cứu. Bài báo phân tích và đánh giá ảnh hưởng của các thông số hình học kết cấu vi mô đến hiệu suất làm việc của cặp ma sát. Thông qua mô hình Kriging mô hình hóa các tham số của kết cấu vi mô dạng parabol không đối xứng cửa mở hình elip, kết hợp thuật toán tối ưu hóa cá voi, tiến hành tối ưu hóa đa mục tiêu các tham số kết cấu vi mô và thu được tham số kết cấu vi mô tối ưu của cặp ma sát lót xilanh-xéc măng lần lượt là: Bán kính dài 15,3 µm; bán kính ngắn 14,9 μm; độ lệch 6,5 μm; độ sâu 7,7 μm; khoảng cách trục ngang 45,5 μm; và khoảng cách trục dọc 261,2 μm. So với cặp ma sát lót xilanh-xec măng nguyên mẫu, hệ số ma sát trung bình của cặp ma sát lót xilanh-xéc măng có kết cấu vi mô không tối ưu hóa và kết cấu vi mô được tối ưu lần lượt giảm 10,88% và 13,99%; tải trọng trung bình lần lượt tăng 23,75% và 24,12%; công suất ma sát trung bình lần lượt giảm 9,24% và 12,89%; độ dày màng dầu trung bình lần lượt tăng 0,56% và 7,49%; độ dày màng dầu tối thiểu lần lượt tăng 29,80% và 34,51%.

Từ khóa: Hệ số ma sát, kết cấu vi mô, kriging, lót xilanh-xec măng, thuật toán tối ưu hóa cá voi, tải trọng.