Cuộc họp do bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục ĐCK chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo Cục phụ trách lĩnh vực khoa học và công nghệ, đại diện các viện nghiên cứu của Bộ cùng các đơn vị liên quan thuộc Cục ĐCK.

Phát biểu tại buổi làm việc, Cục trưởng Nguyễn Thị Lâm Giang đã thông tin tới các đơn vị về nội dung kết luận của Tô Lâm – Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – tại phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương tổ chức ngày 18/3/2026.

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục ĐCK chủ trì buổi làm việc

Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược phải xuất phát từ nhu cầu phát triển của nền kinh tế và lợi ích lâu dài của quốc gia, hướng tới nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, hình thành các ngành công nghiệp mới và bảo đảm tự chủ công nghệ trong những lĩnh vực then chốt. Việc xác định công nghệ chiến lược cần dựa trên ba yếu tố cơ bản gồm nhu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, lợi thế và tiềm năng của các ngành công nghiệp trong nước, cũng như khả năng hình thành chuỗi giá trị và thị trường cho sản phẩm công nghệ.

Trung ương cũng định hướng danh mục công nghệ chiến lược cần được phân thành hai nhóm lớn. Nhóm thứ nhất là các công nghệ đã có thị trường và có thể tạo ra tác động trực tiếp đối với phát triển kinh tế trong các ngành như nông nghiệp, công nghiệp chế biến, dệt may, da giày, xây dựng, thép hay năng lượng. Với nhóm công nghệ này, doanh nghiệp cần giữ vai trò dẫn dắt đầu tư, trong khi Nhà nước tập trung hỗ trợ thông qua cơ chế chính sách, đặc biệt là các chính sách mua sắm công và hỗ trợ thị trường. Nhóm thứ hai là các công nghệ nền tảng của tương lai và các công nghệ bảo đảm tự chủ trong các lĩnh vực quan trọng như công nghệ lượng tử, công nghệ vũ trụ, vệ tinh nhỏ hay các công nghệ phục vụ phát triển kinh tế không gian mới. Đối với nhóm này, Nhà nước sẽ đóng vai trò chủ động đầu tư, đặt hàng và dẫn dắt, đồng thời huy động sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các cơ sở đào tạo.

Trên cơ sở các định hướng nêu trên, buổi làm việc của Cục ĐCK với các viện nghiên cứu thuộc Bộ Công Thương được xác định là bước chuẩn bị quan trọng nhằm huy động trí tuệ khoa học của toàn ngành trong việc xác định các công nghệ chiến lược phù hợp với đặc thù và lợi thế của ngành Công Thương.

Theo ông Trần Minh, Phó Cục trưởng Cục ĐCK, trọng tâm của cuộc họp là đề nghị các viện nghiên cứu đề xuất danh mục công nghệ chiến lược theo hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, tránh tình trạng dàn trải. Các công nghệ được đề xuất cần gắn với sản phẩm đầu ra cụ thể, có khả năng thương mại hóa và có thị trường rõ ràng, đồng thời phải xác định được các chỉ số đánh giá hiệu quả trong quá trình triển khai.

Ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục ĐCK, nhấn mạnh rằng sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW được ban hành, việc phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần được triển khai theo hướng liên kết thực chất giữa ba chủ thể gồm Nhà nước, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Trong mô hình này, các viện nghiên cứu cần phát huy vai trò là trung tâm tri thức của ngành, chủ động tham mưu cho Bộ Công Thương về những nhu cầu công nghệ cấp thiết của ngành công nghiệp, xác định các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh cũng như đề xuất các sản phẩm và công nghệ chiến lược cần tập trung phát triển trong thời gian tới. 

Phó Cục trưởng cho biết trong giai đoạn tới, Bộ Công Thương sẽ từng bước chuyển từ cơ chế khuyến khích đề xuất sang cơ chế giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị, gắn với sản phẩm đầu ra và trách nhiệm triển khai rõ ràng.

Tại buổi làm việc, đại diện các viện nghiên cứu thuộc Bộ Công Thương đã trao đổi nhiều ý kiến nhằm tăng cường năng lực nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ mới trong các lĩnh vực công nghiệp trọng điểm. Các ý kiến cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc hình thành cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hình thành các chuỗi giá trị công nghệ – sản phẩm – thị trường.

Đại diện Viện Công nghiệp Thực phẩm cho biết, trong quá trình xây dựng các định hướng trước đây, lĩnh vực công nghiệp thực phẩm đã xác định rõ quan điểm phát triển phải bám sát định hướng công nghiệp quốc gia. Theo đó, các ưu tiên công nghệ trước đây chủ yếu dựa trên đánh giá chung rằng Việt Nam có thế mạnh về các lĩnh vực khoa học cơ bản như toán, lý, hóa và y sinh – vốn cũng là những lĩnh vực được nhiều quốc gia trên thế giới lựa chọn phát triển.

Theo đó, Viện đề xuất định hướng “ứng dụng khoa học và công nghệ trong chế biến nông sản, lâm sản của Việt Nam”, trong đó giai đoạn đầu có thể tập trung tạo ra các sản phẩm cụ thể, có giá trị gia tăng cao. Trọng tâm là phát triển công nghệ sinh học trong ngành Công Thương, hướng tới hình thành các sản phẩm công nghệ chiến lược như protein thay thế, enzyme công nghiệp, các loại hóa chất sinh học thay thế sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ, cũng như các sản phẩm có giá trị cao từ đường và sinh khối.

Viện nhấn mạnh rằng đây không chỉ là hướng đi phù hợp với xu thế công nghệ toàn cầu mà còn tận dụng trực tiếp các lợi thế sẵn có của Việt Nam, qua đó góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho ngành công nghiệp chế biến, giảm phụ thuộc vào tài nguyên hóa thạch và thúc đẩy phát triển bền vững.
Đại diện Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương cho biết, các nhóm nhiệm vụ được thảo luận tại buổi làm việc cơ bản phù hợp với định hướng xây dựng Chiến lược phát triển ngành Công Thương mà Viện đang hoàn thiện. Trong quá trình xây dựng Chiến lược, Viện đã bước đầu tích hợp nội dung về phát triển công nghệ chiến lược như một cấu phần quan trọng, gắn với mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh và chuyển dịch cơ cấu ngành theo hướng hiện đại.

Tại buổi làm việc, đại diện các viện nghiên cứu thuộc Bộ Công Thương như Viện Nghiên cứu Cơ khí, Viện Nghiên cứu Da giày, Viện Khoa học và Công nghệ Mỏ - Luyện kim, Viện Nghiên cứu Thiết kế Chế tạo máy nông nghiệp, Viện Nghiên cứu Dầu và Cây có dầu, Viện Nghiên cứu Điện tử - Tin học - Tự động hóa, Viện Nghiên cứu Sành sứ - Thủy tinh công nghiệp… đã trao đổi, thống nhất cao về định hướng triển khai trong thời gian tới. Theo đó, các đơn vị cho biết sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật các nội dung chuyên môn liên quan đến lĩnh vực phụ trách, đồng thời chủ động tổng hợp các đề xuất, ý tưởng cụ thể về công nghệ chiến lược để gửi về Cục ĐCK. Đây sẽ là cơ sở quan trọng phục vụ công tác tham mưu, xây dựng và tổ chức triển khai các chương trình, nhiệm vụ về công nghệ chiến lược của ngành Công Thương trong thời gian tới, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và gắn với nhu cầu thực tiễn của từng lĩnh vực.

Buổi làm việc được đánh giá là bước đi quan trọng trong quá trình cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời thể hiện quyết tâm của Bộ Công Thương trong việc xây dựng hệ sinh thái công nghệ của ngành theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, sản xuất và thị trường. Thông qua việc xác định và triển khai các công nghệ chiến lược phù hợp với đặc thù ngành Công Thương, Bộ hướng tới mục tiêu hình thành các sản phẩm công nghệ có giá trị gia tăng cao, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và đóng góp thiết thực vào quá trình phát triển công nghiệp hiện đại của đất nước, từng bước đưa các sản phẩm công nghệ mang thương hiệu Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cục trưởng Nguyễn Thị Lâm Giang cho biết Cục ĐCK cũng sẽ có các buổi làm việc tương tự theo nhóm chủ đề và trong đó có sự tham gia của các doanh nghiệp…