Tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, nâng cao năng suất không phải là phong trào, cũng không phải nhiệm vụ riêng của ngành khoa học và công nghệ mà phải trở thành một trong những nhiệm vụ trung tâm của cả hệ thống trong giai đoạn 2026 - 2030.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng, sau 40 năm đổi mới, tiềm lực của nền kinh tế Việt Nam đã có bước tiến lớn. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng vẫn còn dựa nhiều vào mở rộng nguồn lực hơn là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, để vượt qua bẫy thu nhập trung bình, các nền kinh tế đều phải trải qua giai đoạn tăng tốc mạnh về năng suất.

Trong bối cảnh mới, năng suất cũng cần được hiểu theo cách rộng hơn. Đó không còn chỉ là làm nhanh hơn với phương thức cũ mà là tạo ra giá trị mới dựa trên công nghệ, dữ liệu, phương thức quản trị mới, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về chất lượng và môi trường của thị trường.

Phó Thủ tướng đề nghị chuyển mạnh từ cách làm theo phong trào sang nâng cao năng suất một cách thực chất, có thể đo lường; lấy các chỉ tiêu năng suất làm một trong những thước đo phục vụ điều hành. Để thực hiện mục tiêu đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt trên 55% và năng suất lao động khu vực kinh tế tư nhân tăng bình quân 8,5 - 9,5%/năm, cần nghiên cứu đưa các chỉ tiêu năng suất, chất lượng vào hệ thống chỉ tiêu điều hành của các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn và tổng công ty.

Cùng với đo lường, cách thức hỗ trợ cũng cần thay đổi. Theo Phó Thủ tướng, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần chuyển từ dàn trải sang có trọng tâm, trọng điểm; mức tăng năng suất thực tế phải là một tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả chính sách, thay vì chỉ tính số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ.

Đối với khu vực công, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra yêu cầu nâng hiệu quả phục vụ. Mỗi cơ quan cần hướng tới quy trình giải quyết công việc gọn hơn, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, qua đó góp phần giảm chi phí cho toàn nền kinh tế.

Một trong những định hướng được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành nguồn tạo ra năng suất mới. Trong đó, chất lượng và tiêu chuẩn phải trở thành “tấm hộ chiếu” giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận các thị trường.

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo không nên dừng lại ở các phần mềm quản lý văn phòng mà cần được đưa vào dây chuyền sản xuất, quy trình quản trị và những công đoạn trực tiếp tạo ra giá trị. Muốn vậy, doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phải nâng cao năng lực hấp thụ, ứng dụng và làm chủ công nghệ.

Hạ tầng chất lượng quốc gia cũng được đặt trong yêu cầu mới. Theo Phó Thủ tướng, hạ tầng này cần được hiện đại hóa, số hóa và đi trước một bước nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường. Cùng với đó là ưu tiên năng lực đo lường, thử nghiệm, chứng nhận đối với các công nghệ chiến lược và dự án trọng điểm; phát triển tiêu chuẩn số, chứng chỉ hiệu chuẩn số, mở rộng thừa nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp và chủ động tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế đối với công nghệ mới.

Để tạo nền tảng cho giai đoạn mới, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ KH&CN khẩn trương sơ kết việc thực hiện Kế hoạch tổng thể nâng cao năng suất dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2021 - 2030; trên cơ sở đó nghiên cứu trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch nâng cao năng suất quốc gia cho giai đoạn mới, hoàn thành trong quý III/2026.